Điểm hoà vốn của một quán nhỏ bằng tổng chi phí cố định mỗi tháng chia cho phần lãi của mỗi món sau khi trừ nguyên liệu. Có con số đó, bạn biết mỗi ngày phải bán ít nhất bao nhiêu ly, bao nhiêu phần để không lỗ, và nhìn ngay được giấc mơ mở quán có thực tế hay không.
Chào bạn, đây là Nhà Phân Tích. Mình từng ngồi với một cô định mở quán nước ép gần trường đại học. Cô có kế hoạch trang trí rất đẹp, nhưng chưa từng hỏi mỗi ngày phải bán bao nhiêu ly. Tập này là phép tính mười phút mà ai mở quán cũng nên làm trước khi ký hợp đồng thuê nhà.
Chi phí cố định: những khoản phải trả dù không bán được ly nào
Bắt đầu bằng việc liệt kê mọi khoản mà tháng nào cũng phải trả, bất kể đông hay vắng. Tiền thuê mặt bằng. Lương cố định của nhân viên. Tiền điện nước phần tối thiểu. Phí internet, phần mềm bán hàng. Tiền trả góp máy móc nếu có.
Đừng quên hai khoản hay bị bỏ sót. Thứ nhất là lương của chính bạn. Nếu bạn đứng quầy cả ngày mà không tính công, quán đang lời nhờ bạn làm không công. Thứ hai là khấu hao tiền sửa sang ban đầu: bỏ ra một khoản để trang trí thì nên chia ra vài năm và tính mỗi tháng một phần.
Giả sử cộng lại, quán của cô chủ kia có chi phí cố định khoảng ba mươi triệu một tháng. Đây là con số ví dụ, số tròn cho dễ nhẩm.
Viết con số này ra giấy, to và rõ. Nó là cái hố mỗi tháng phải lấp trước khi có đồng lời nào.
Lãi trên mỗi ly: giá bán trừ chi phí biến đổi
Bước hai là tính phần mỗi món đóng góp vào việc lấp hố. Người ta gọi là lãi đóng góp, tức giá bán trừ đi những chi phí đi theo từng ly: trái cây, đường, đá, ly nhựa, ống hút, túi, phí giao hàng nếu có.
Giả sử một ly nước ép bán ba mươi nghìn, nguyên liệu và bao bì hết mười hai nghìn. Lãi đóng góp là mười tám nghìn một ly.
Tính kỹ phần hao hụt. Trái cây hỏng, ly pha lỗi, phần mời khách thử. Quán nước trái cây thường hao hụt nhiều hơn chủ quán nghĩ, nhất là mùa nóng. Nếu không tính, lãi đóng góp sẽ đẹp hơn thực tế.
Nếu quán bán nhiều món giá khác nhau, hãy tính lãi đóng góp bình quân theo tỷ lệ bán dự kiến của từng món. Món bán nhiều thì trọng số lớn.
Phép chia cho ra số ly mỗi ngày
Giờ chỉ cần chia. Ba mươi triệu chi phí cố định chia cho mười tám nghìn lãi mỗi ly, ra khoảng một nghìn bảy trăm ly mỗi tháng. Chia cho ba mươi ngày, khoảng năm mươi bảy ly mỗi ngày.
Đây là mức chỉ để không lỗ. Bán năm mươi bảy ly, cuối tháng bạn không lời không lỗ. Ly thứ năm mươi tám trở đi mới bắt đầu có lời.
Và giờ đặt con số đó cạnh thực tế. Quán mở từ bảy giờ sáng tới chín giờ tối, mười bốn tiếng, năm mươi bảy ly là khoảng bốn ly một giờ. Nghe có vẻ dễ. Nhưng quán gần trường sẽ đông giờ tan học, vắng giờ trưa, gần như không có ai ngày nghỉ lễ và mùa hè khi sinh viên về quê.
Nên câu hỏi thật là: trong những ngày đông nhất, bạn phải bán bao nhiêu để bù cho những ngày vắng. Tính theo tuần, theo tháng có mùa hè, bức tranh khác hẳn.
Những cách phép tính hoà vốn hay bị làm sai
Sai lầm đầu tiên là dùng giá bán niêm yết mà quên khuyến mãi. Nếu thường xuyên mua hai tặng một, giảm giá qua ứng dụng giao đồ ăn, giá thực nhận thấp hơn nhiều.
Sai lầm thứ hai là quên phí nền tảng giao hàng. Bán qua ứng dụng, một phần đáng kể mỗi đơn đi vào phí. Món đó có lãi đóng góp nhỏ hơn hẳn món bán tại quầy.
Sai lầm thứ ba là coi mọi chi phí là cố định hoặc mọi chi phí là biến đổi. Tiền điện chẳng hạn, một phần cố định cho đèn và tủ lạnh, một phần tăng theo số ly xay.
Sai lầm thứ tư là tính một lần rồi thôi. Giá trái cây đổi theo mùa, tiền thuê tăng khi gia hạn hợp đồng. Điểm hoà vốn nên được tính lại mỗi khi một con số lớn thay đổi.
Dùng điểm hoà vốn để ra quyết định
Điểm hoà vốn không chỉ để biết mình có lời không. Nó là công cụ để thử các kịch bản trước khi làm thật.
Muốn thuê thêm một nhân viên? Cộng lương vào chi phí cố định, chia lại, xem mỗi ngày phải bán thêm bao nhiêu ly để trả lương người đó. Muốn chuyển sang mặt bằng rộng hơn? Làm y như vậy.
Muốn tăng giá hai nghìn một ly? Lãi đóng góp tăng, điểm hoà vốn giảm, và bạn biết được mình có thể chịu mất bao nhiêu khách mà vẫn không tệ hơn trước.
Cô chủ quán nước ép sau khi làm phép tính đã quyết định không thuê mặt bằng mặt tiền đắt nhất, chọn một chỗ nhỏ hơn trong hẻm lớn gần cổng trường. Điểm hoà vốn giảm gần một nửa, và cô ngủ ngon hơn hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Quán mới mở thường mất bao lâu để hoà vốn?
Không có con số chung. Nó phụ thuộc vào chi phí đầu tư ban đầu, chi phí cố định, lãi mỗi món và tốc độ có khách quen. Hãy tính riêng cho quán mình theo vài kịch bản đông vắng khác nhau thay vì tin một con số nghe kể.
Điểm hoà vốn tính theo doanh thu thế nào?
Lấy chi phí cố định chia cho tỷ lệ lãi đóng góp, tức lãi đóng góp chia giá bán. Kết quả là doanh thu tối thiểu mỗi tháng. Cách này tiện khi quán bán nhiều món giá khác nhau.
Tiền đầu tư ban đầu có tính vào điểm hoà vốn không?
Điểm hoà vốn hằng tháng thường chỉ tính phần khấu hao của tiền đầu tư chia theo thời gian sử dụng. Còn câu hỏi bao lâu thu hồi vốn đầu tư là một phép tính riêng, dựa trên lợi nhuận mỗi tháng sau khi đã vượt điểm hoà vốn.
Bán qua ứng dụng giao đồ ăn có làm thay đổi điểm hoà vốn không?
Có. Phí nền tảng làm giảm lãi đóng góp của đơn giao đi, nên cùng một số ly, đơn qua ứng dụng đóng góp ít hơn đơn tại quầy. Nên tính riêng lãi đóng góp cho từng kênh.
Nếu điểm hoà vốn cao hơn sức bán thực tế thì làm gì?
Có ba cửa: giảm chi phí cố định, tăng lãi mỗi món bằng giá hoặc giảm hao hụt, hoặc tìm thêm nguồn khách. Nếu cả ba đều khó, đó là lúc nên nghĩ lại vị trí hay mô hình trước khi đổ thêm tiền.
